Anasayfa > Roman ve Kitap Özetleri

Ermenistan Azerbaycan - Roman ve Kitap Özetleri


12 Ocakta Ermenilerin Karabağ'daki iki Türk yerleşim birimine saldırmaları sonucu, 12 kişi öldü, 22 kişi rehin alındı. 13 Ocakta, bir Ermeni Bakü 'de iki Azerbaycan'lıya baltayla saldırdı. Saldırıya uğrayanlardan birisi öldü, diğeri ağır yaralandı. Bu haberi o sırada gerçekleşmekte olan büyük bir mitinge ulaşması üzerine karşı saldırı düzenlendi ve büyük çoğunluğu Ermeni olmak üzere toplam 34 kişi hayatını kaybetti. Olayların dahada trajetik boyut kazanmasını neden gösteren Moskova yönetimi, Bakü'de ve Azerbaycan'ın bir çok bölgesinde (DKÖB dahil) olağanüstü hal uygulaması başlattı. 19 Ocak 1990 tarihinde akşam saatlerinde olağanüstü hal ilan edilirken, aynı saatte Kızıl ordu birlikleri havadan, karadan ve denizden Azerbaycan'a çıkartma yaptı. Amacı daha çok Azerbaycan'daki bağımsızlık yanlılarını ezmek olan çıkartma sonucu 130 kişi öldü, yüzlercesi yaralandı.
23 Ağustos 1990'da Ermenistan egemenliğini ilan edrken, uluslararsı hukuku hiçe sayarak, Karabağ'I kendi toprağı diye gösterdi. Bu arada, 1990 yılı boyunca da karşılıklı saldırılar devam etti.
1991 yılına belirsiz bir ortam içinde girildi. Orta çaplı çatışmalar, iki tarafın sürekli birbirini suçlaması ve merkezi yönetimin gerekli önlemleri almaması yine devam ediyordu. 1991 Mart orttalarında Gorbaçov "Tass"ajansına yaptığı açıklamalarda bölgedeki çatışmalardan rahatsızlık duyduğunu ifade etti ve "Karabağ'ın Azerbaycan'ın ayrılmaz bir parçası " olduğunu ifade etti. Bu açıklamadan sonra basın toplantısı düzenleyen Ermenistan başbakanı Vazgen Manukyan o güne izledikleri politikanın aksine Karbağ üzerinde hak iddia etmediklerini, sadece oradaki yerli Ermenilerin mücadelesini desteklediklerini beyan etti.
Ağustos ayı ortalarında Gorbaçova yapılan darbenin başarısız sonuçlanması ve bunun üzerine Sovtyet cumhuriyetlerinin bağımsızlık sürecinin hızlanması, Karbağ sorununada yeni bir boyut kazndırdı. 30 Ağustos 1991'de Azerbaycan bağımsızlığını ilan etti. Bunun ardınca Karabağ Ermenileri toplanarak "Artsak Ermeni Cumhuriyeti" ni ilan ettiler.Azebaycan parlementosu karara Azerbaycan Anayasası'na (aynı zamanda SSCB Anayasası'na) aykırı olduğu için sert tepki gösterdi. 1991 Ağustos Moskova olaylarının muzafferi Yeltsin yanına, öteden beri bu olaylarla yakından ilgilenen Nazarbeyev'I de alarak 20 Eylül 1991'de geç saatlerde Bakü'ye geldi. Ertesi gün gence kendine giden liderler, burada güvenleri alındıktan sonra Karabağ'ın merkezi Hankendi'ne geçtiler. Son durak ise Erivan oldu. Yeltsin ve Nazarbeyev bir barış sürecini başlatmaya çalıştşlar ve her iki tarafla yaptıkları görüşmelerde şartlarını yaklaşık olarak belirlediler. Uzlaşma üzerine 23 Eylül 1991'de Rusya'nın güneyindeki Jeleznovodsk barış görüşmerine başlandı. 24 Eylül 1991'de Yeltsin ve Nazarbayev'im garantörlüğünde iki ülke anlaşmaya vardıkar. Buna göre, ateşkes sağlanacak, Ermenistan Karabağ!ın Azerbaycan'a ait olduğunu kabul edcek, bölgeye kemdini yönetmek için bir takım olanaklar sağlanacaktı. Görüşmelerin ikinci ayağı iki taraf yetkililerince, sınırdaki İcevan rayonuna bağlı bir köyde gerçekleştirildi. Görüşme sonrası yayınlanan bildiride, "cinayet ve intikama dayalı kısır döngünün durdurulmasının zorunluğu olduğu" bildrildi. Fakat, bu arada karşılıklı saldırılarda ara vermiyordu. Azerbaycan tarafı ateşkese uyulmadığını göstermek üzere Rusya ve Kazakistan'dan gözlemciler de getirdi. 20 Kasım 1991'de çok önemli bir olay gerçekleşti. Azerbaycan hükümeti üyelerini, adalet ve güvenlik yetkililerini, iki Rus generali, Kazak ve Rus gözlemcileri, gazetecileri taşıyan helikopter Ermeniler tarafından düşürüldü. Olayda kurtulan olmadı. Bu olay Azebaycan tarafını bir takım kararlara itti. Ermenistan'a giden demiryolu kapatıdı, ayrıca Azerbaycan yüksek Sovyeti 26 Kasım 1991 tarihli toplantısında DKÖB' nin statüsünü ortadan kaldırdı ve onu oluşturan rayonları diek Bakü'ye bağladı. Karar, tahmin edileceği gibi Ermenilerce pek hoş karşılanmadı. Bu aynı zamanda bir barış girişiminin sonuçsuz kalması anlamını taşıyordu.
1992 yılına gelindiğinde, artık SSCB'nin dağılma süreci tamamlanmıştı. Bu arada iki ülke arsında çatışmalarda ölenleri sayısı bini geçmişti. 30 Ocakta Prag'ta yapılan AGİK toplanyısında Aerbaycan ve Ermenistan'ın bu kurumun üyesi olması ilre birlikte, konu uluslar arsı bir boyut kazandı. Tam bu sıralarda Ermeniler roket atışıyla Azerbaycanlı mültecileri taşıyan helikopteri düşürdüler. Olayda en az 40 kişi öldü. Şubat 1992'nin başlarında İran'ın arabuluculuk önerileri