Anasayfa > Bilgisayar-İnternet

MS-DOS VE KOMUTLARI - Bilgisayar-İnternet


 

KOMUTLARA GEÇMEDEN ÖNCE KISACA DOS’TAN VE ÇALIŞMA MANTIĞINDAN BAHSEDELİM:

- İLK OLARAK, DOS HARDDİSKİMİZ MANASINA GELEN “C:\>” PROMPTUNDAN AÇILIR.BURADA “PROMPT” YOL YANİ ÜZREİNDE İŞLEM YAPACAĞIMIZ SÜRÜCÜ ANLAMINDADIR.

- DOSTA KULLANILAN TERİMLERDEN BİRİ DE PARAMETREDİR. PARAMETRE, DOS KOMUTLARININ BAZILARININ ÇALIŞMA TARZINI DEĞİŞTİRMEK VE BAZI SEÇENEKLERDEN YARARLANMAK İÇİN GENELLİKLE KOMUTUN SONUNA “/” İŞARETİNDEN SONRA YAZILAN HARF VE KARAKTERLERDİR.

- DOS’TA BİR DOSYA ADI EN FAZLA 8 KARAKTER OLMALIDIR. 

- DOS’TA KULLANILAN BAZI KISAYOL TUŞLARI ŞUNLARDIR:

F1: EN SON YAZILAN KOMUTUN TAMAMINI GÖRÜNTÜLER.

F3: EN SON YAZILAN KOMUTU KARAKTER KARAKTER (HARF HARF) GÖRÜNTÜLER.

F6: “COPY CON” KOMUTUYLA OLUŞTURULAN DOSYA İLEMİNİN BİTRİLMESİNİ SAĞLAR.

INSERT: DOSTA YAZI YAZARKEN VE SİLERKEN KÜRSOR İKİ MODDA BULUNUR. 1. ARAYA GİRME , 2.ÜZERİNE YAZMA’DIR.INSERT TUŞU DA BU İKİ MOD ARASINDA GEÇİŞ YAPMAYI SAĞLAR.

- DOS’TA İKİ TANE JOKER KARAKTER BULUMAKTADIR.                  1.Sİ  * (ASTERİKS) , 2.Sİ ? (SORU İŞARETİ) DİR. * BİDEN FAZLA KARAKTER İÇİN , ? İSE SADECE BULUNDUĞU YERDEKİ TEK KARAKTER YERİNE GEÇER.BU JOKER KARAKTER BİR DOSYA ARARKEN YARDIMCI OLURLAR. ÖRNEĞİN; *.EXE YAZDIĞIMIZDA EXE UZANTILI BÜTÜN DOSYALARIN GÖRÜNTÜLENMESİNDE BİZE YARDIMCI OLUR. 

 

  C:\> COMMAND  COM   47845   06-05-91    5:00a

                                                           

           dosya adı        uzantı    byte        dosyanın üretildiğ ya da en son                                                                                 

                                               uzunluğu   değişiklik yapıldığı tarih ve saat

 

-

 

 

 

 

 

- DOS KOMUTLARI İÇ VE DIŞ KOMUTLAR OLMAK ÜZERE İKİYE AYRILIR. DOS’UN BAZI KOMUTLARININ ÇALIŞMASI İÇİN ÜÇ SİSTEM DOSYASININ ( IO.SYS , MSDOS.SYS , COMMAND.COM ) BULUNMASI YETERLİDİR.BU ÜÇ DOSYANIN BULUNMASI HALİNDE ÇALIŞABİLEN KOMUTLARDIR.İÇ KOMUTLAR GENELDE DOS ‘UN EN TEMEL KOMUTLARIDIR.DIŞ KOMUTLARDA İSE BİR KOMUTUN ÇALIŞABİLMESİ İÇİN BİR PROGRAMA İHTİYAÇ DUYULUR. BU PROGRAMLAR WİNDOWS’UN VEYA SİSTEM DİKETİNİN İÇİNDE BULUNUR. ÖRNEĞİN ; “FORMAT” KOMUTUNUN ÇALIŞABİLMESİ İÇİN “FORMAT.COM” DOSYASINA İHTİYAÇ DUYULUR. İÇ VE DIŞ KOMUTLAR ARASINDAKİ EN ÖNEMLİ FARK, İÇ KOMUTLAR DOS ÇALIŞTIĞINDA BELLEĞE YÜKLENİR VE KAPANANA KADAR BELLEKTE DURURLAR. DIŞ KOMUTLAR İSE BAĞIMSIZ PROGRAMLAR OLDUKLARINDAN SADECE KOMUT SATIRINA YAZILDIKLARINDA BELLEĞE YÜKLENİRLER. BU NEDENLE İÇ KOMUTLAR DIŞ KOMUTLARA GÖRE DAHA HIZLI ÇALIŞIRLAR.  

 

1 - İÇ KOMUTLAR:

 

DIR: ÜZERİNDE BULUNDUĞUNUZ DİZİN İÇİNDE KAYITLI BULUNAN DOSYALARIN GÖRÜNTÜLENMESİNİ SAĞLAR.

KULLANILIMI: C:\>DIR <ENTER>

 

DIR/P: ÜZERİNDE BULUNDUĞUNUZ DİZİN İÇİNDE KAYITLI BULUNAN DOSYALARIN SAYFA SAYFA GÖRÜNTÜLENMESİNİ SAĞLAR.

KULLANILIMI: C:\>DIR/P <ENTER>

 

DIR/W: ÜZERİNDE BULUNDUĞUNUZ DİZİN İÇİNDE KAYITLI BULUNAN DOSYALARIN BEŞ SUTÜN YANYANA GÖRÜNTÜLENMESİNİ SAĞLAR.

KULLANILIMI: C:\>DIR/W <ENTER>

 

DIR/S: ÜZERİNDE BULUNDUĞUNUZ DİZİN İÇİNDE KAYITLI BULUNAN SİSTEM DOSYALARIN GÖRÜNTÜLENMESİNİ SAĞLAR.

KULLANILIMI: C:\>DIR/S <ENTER>

 

DEL: DOSYA SİLME İŞLEMİ İÇİN KULLANILIR.

KULLANILIMI: C:\>DEL <SİLİNECEK DOSYA> <ENTER>

 

REN: DOSYA ADININ DEĞİŞTİRİLMESİNİ SAĞLAR.

KULLANILIMI: C:\>REN <DOSYANIN ESKİ İSMİ> <YENİ İSİM>          

                               <ENTER>

 

COPY CON: DOSYA OLUŞTURMA İŞLEMİ İÇİN KULLANILIR.

KULLANILIMI: C:\>COPY CON <EN FAZLA 8 KARAKTERLİ DOSYA 

                              ADI>  <ENTER>  

                              <DOSYAYA GİRİLECEK BİLGİLER> <F6 TUŞU>            

                           Z (DOSYA SONU İŞARETİ)       1 DOSYA KOPYALANDI

 

CLS: EKRANIN TEMİZLENMESİNİ SAĞLAR.

KULLANILIMI: C:\>CLS <ENTER>

 

TYPE: SEÇİLEN DOSYANIN İÇİNDEKİ BİLGİLERİ GÖRÜNTÜLER.

KULLANILIMI: C:\>TYPE <DOSYA ADI> <ENTER>

 

DATE: SİSTEMİN TARİHİNİ VERİR.

KULLANILIMI: C:\>DATE <ENTER>

 

TIME: SİSTEMİN SAATİNİ VERİR.

KULLANILIMI: C:\>TIME <ENTER>

 

LABEL: SİSTEMİN BİRİM ETİKETİ DÜZENİNİ VE HARDDİSKİN SAHİP OLDUĞU KAPASİTEYİ VERİR.

KULLANILIMI: C:\>LABEL <ENTER>

 

VER: SİSTEMDEKİ İŞLETİM SİSTEMİNİN VERSİYONUNU VERİR.

KULLANILIMI: C:\>VER <ENTER>

 

VOL: SİSTEMDE SES KARTI MEVCUT İSE SES KARTININ SERİ NUMARASINI VERİR.

KULLANILIMI: C:\>VOL <ENTER>

 

ATTRIB +H: SEÇİLEN DOSYAYI GİZLİ HALE GETİRİR.

KULLANILIMI: C:\>ATTRIB +H <DOSYA ADI> <ENTER>

 

ATTRIB -H: SEÇİLEN DOSYANIN GİZLİLİĞİNİ KALDIRIR.

KULLANILIMI: C:\>ATTRIB -H <DOSYA ADI> <ENTER>

 

ATTRIB +R: SEÇİLEN DOSYAYI OKUNABİLİR AMA SİLİNEMEZ HALE GETİRİR.

KULLANILIMI: C:\>ATTRIB +R <DOSYA ADI> <ENTER>

 

MD: DOSYANIN İÇİNE DİZİN YANİ DOSYA İÇİNE BİR SATIR DAHA OLUŞTURUR.

KULLANILIMI: C:\>MD <DİZİN ADI> <ENTER>   

                               <DİZİN İÇİNE GİRİLECEK BİLGİLER>

 

CD: DOSYANIN İÇİNDEKİ DİZİN İİNE GİRMEYİ SAĞLAR.

KULLANILIMI: C:\>CD <DİZİN ADI> <ENTER>

                              C:\ <DİZİN ADI>>

 

RD: DOSYANIN İÇİNDEKİ İSTENİLEN DİZİNİN SİLİNMESİNİ SAĞLAR.

KULLANILIMI: C:\>RD <DİZİN ADI> <ENTER>

 

2 - DIŞ KOMUTLAR:

 

SCANDISK: SİSTEM İÇİNDEKİ İSTENİLEN SÜRÜCÜNÜN HATA KONTROLÜNÜ YAPAN VE HATALARI DÜZELTEN SCANDİSK PROGRAMINI ÇALIŞTIRIR.

KULLANILIMI: C:\>SCANDISK C: <ENTER>

 

FORMAT: SİSTEM İÇİNDEKİ İSTENİLEN SÜRÜCÜNÜN SAHİP OLDUĞU VERİLERİ SİLME VE YENİ ALINAN BİR SABİT DİSKİ VEYA DİSKETİ KULLANIMA HAZIRLAMAYA YARAYAN KOMUTTUR.

KULLANILIMI: C:\>FORMAT C:/Q/U/S/C <ENTER>

Q: C’Yİ DAHA HIZLI FORMATLAMAK İÇİN KULLANILAN PARAMETREDİR.

U: C’YE ATILAN FORMATIN GERİ ALINMASI İÇİN KULLANILIR.

S: C’YE SİSTEM DOSYALRI SİLİNMEDEN FORMAT ATMAYI SAĞLAYAN PARAMETREDİR.

C: C’Yİ TAMAMİYLE YANİ YAVAŞ AMA SAĞLIKLI BİR ŞEKİLDE FORMATLAMAK İÇİN KULLANILIR.

 

TREE: SABİTDİSKTE BULUNAN DİZİNLERİN AĞAÇ ŞEKLİNDE LİSTELENMESİNİ SAĞLAYAN KOMUTTUR.

KULLANILIMI: C:\>TREE <ENTER>

 

EDIT: DOS ORTAMINDAKİ KELİME İŞLEMCİ EDİT’İN AÇILMASINI SAĞLAYAN KOMUTTUR.

KULLANILIMI: C:\>EDIT <ENTER>

 

FDISK: SABİTDİSKİ İKİ VEYA DAHA FAZLA PARÇAYA BÖLEN VEYA BÖLÜNMÜŞ ALANLARI SİLEN KOMUTTUR.BU KOMUT KULLANILDIKTAN SONRA SİSTEM RESET’LENİR VE SONRASINDA DA FORMAT KOMUTU KULLANILARAK SABİTDİSK HAZIRLANMIŞ OLUR.

KULLANILIMI: C:\>FDISK <ENTER>

 

XCOPY: DOSYALARI VARSA ALT DİZİNLERİ İLE BİRLİKTE KOPYALAMAYA YARAYAN KOMUTTUR.

KULLANILIMI: C:\>XCOPY <DOSYA ADI>

                              <KOPYALANACAK YER> <ENTER>

DISKCOPY: BİREBİR KOPYALAMA İŞLEMİ YAPAR. BİR DOLU DİSKET VEYA SABİTDİSK İÇİNDEKİLERİ BOŞ OLANLARA BİREBİR AKTARMA İŞLEMİNİ YAPAN KOMUTTUR.

KULLANILIMI: C:\>DISKCOPY A: <ENTER>

 

SYS: SİSTEM DOSYALARI OLAN IQ.SYS VE COMMAND.COM’U DİSKETE KOPYALAYAN KOMUTTUR.

KULLANILIMI: C:\>SYS A: <ENTER>

 

BACKUP: SİSTEMİN TÜM DOSYALARI İLEYEDEĞİNİN ALINMASINI SAĞLAYAN KOMUTTUR.

KULLANILIMI: C:\>BACKUP  C: <ENTER>

 

RESTORE: BACKUP’LA YEDEĞİ ALINMIŞ DOSYALARIN AÇILMASI İŞLEMİNİ SAĞLAR..

KULLANILIMI: C:\>RESTORE C: <ENTER>

 

DELTREE: DİZİNLERİ ALT DİZİNLERİ İLE BİRLİKTE SİLMEYİ SAĞLAYAN KOMUTTUR.

KULLANILIMI: C:\>DELTREE <SİLİNECEK DİZİN> <ENTER>